Zapobieganie wadom wymowy.

Przeciwdziałanie wystąpieniu wad wymowy to proces długotrwały, wymagający od rodziców cierpliwości oraz systematyczności. Dzieci otrzymujące adekwatne wsparcie od członków rodziny oraz pedagogów mają większe szanse na prawidłowy rozwój mowy. Rodzice posiadający wiedzę na temat podstawowych zasad wspierania rozwoju mowy oraz czynników mogących wpływać na wystąpienie wad wymowy, mogą w aktywny sposób efektywnie zapobiegać ich wystąpieniu.

• Jednym z podstawowych działań mających kluczowy wpływ na rozwój mowy dziecka są wzorce językowe prezentowane mu przez otoczenie. Mówiąc do dziecka powinno się artykułować słowa wyraźnie oraz powoli. Należy wystrzegać się mówienia do dziecka zdrobnieniami oraz budowania skomplikowanych i złożonych zdań, które mogą być dla niego niezrozumiałe. Proste wypowiedzi pozwolą dziecku na lepsze zrozumienie komunikatu, łatwiejsze przyswojenie nowego słownictwa oraz konstrukcji gramatycznych. Skutecznym sposobem na dostarczanie dziecku wzorca językowego jest ,,kąpiel słowna”, czyli opowiadanie o sytuacjach i rzeczach w których dziecko uczestniczy oraz widzi (u bardzo małych dzieci w formie monologu) ponieważ dziecko głównie uczy się przez naśladownictwo. Warto praktykować w tym celu codzienne czytanie dziecku, które istotnie wspiera rozwój jego słownictwa czynnego (słów, które mówi) oraz biernego (słów, które rozumie), uczy prawidłowej intonacji oraz wspiera rozwój rozumienia mowy.
• Negatywny wpływ na artykulację ma również długotrwałe korzystanie ze smoczka. Prowadzić on może do problemów ze zgryzem, zakłócać prawidłowy rozwój jamy ustnej, w tym ustawienie zębów oraz prawidłowy rozwój mięśni odpowiedzialnych za artykulację dźwięków. Warto stopniowo ograniczać jego używanie. Warto również zwrócić uwagę na mogące występować u dzieci parafunkcje takie jak ssanie kciuka lub obgryzanie paznokci, które też mogą przyczyniać się do późniejszych wad wymowy.
• Sposób odżywiania się dziecka ma znaczący wpływ na rozwój jego aparatu mowy. Przyjmowanie pokarmów twardych które wymagają gryzienia takich jak surowe owoce i warzywa znacząco wspiera rozwój mięśni artykulacyjnych - języka, warg oraz żuchwy. Regularne gryzienie pomaga w rozwijaniu i wzmacnianiu tych mięśni, które są niezbędne do wyraźnego i precyzyjnego artykułowania słów oraz w pozytywny sposób wpływa na rozwój zgryzu, który również ma niebagatelne znaczenie w późniejszym brzmieniu wymowy.
• Różnorodne aktywności ruchowe, takie jak rysowanie, nawlekanie koralików, lepienie z plasteliny, układanie klocków i wszelkie prace manualne wykonywane przez dziecko pozytywnie wpływa na rozwój mowy dziecka. Wynika to z lokalizacji pól ruchowych ręki blisko pól ruchowych mowy w mózgu.
• Długotrwałe korzystanie z urządzeń elektronicznych takich jak telewizory, tablety, telefony czy komputery, może negatywnie wpłynąć na rozwój mowy dziecka, ograniczać może również umiejętność słuchania, rozumienia mowy i reagowania na nią. Długotrwałe używanie urządzeń może również wpływać na rozwój koncentracji i uwagi, a także utrudniać naukę.
• Obserwując i zauważając w mowie dziecka trudności z artykułowaniem dźwięków, ubogim zasobem słownictwa w porównaniu do rówieśników lub nieprawidłowym torem oddychania (oddychanie przez usta), należy skonsultować się ze specjalistą. Wczesna diagnoza i terapia mogą pomóc w zidentyfikowaniu ewentualnych problemów i zapobiec ich utrwaleniu.

mgr Paulina Skupska – logopeda, oligofrenopedagog, pracuje z dziećmi ze spektrum autyzmu